De Fransema-lezingen
FRANSEMA-LEZING; DE TRADITIE LEEFT VOORT
Tussen 1990 en 2015 werden met enige regelmaat in totaal 20 Fransema-lezingen georganiseerd. Rond de verkoop van het bibliotheek-gebouw zijn ook alle gegevens over de lezingen gewist. Het overzicht hiervan hebben we grotendeels kunnen reconstrueren en vindt u hieronder.
Tot onze grote blijdschap kunnen we tevens mededelen dat we deze mooie traditie weer in ere hebben hersteld. Op 6 juni 2025 vond de 21e Fransema-lezing plaats in Museum Møhlmann in Appingedam.
Met trots kondigen wij aan dat de tweeëntwintigste Fransema-lezing op 12 juni 2026 om 20.00 uur verzorgd zal worden door Geert Pruiksma, directeur van Museum Nienoord en presentator bij het tv-programma ‘BinnensteBuiten’.
Borgen
Tot de eigenaardigheden van een groot gedeelte van oud-Groningerland behoorden de vele borgen, merendeels hoogst bescheiden van afmeting en vrij eenvoudig van bouw en inrichting.
Dit is de eerste regel uit een manuscript, geschreven door Ekke Fransema en tevens zijn enige eigen productie. Ekke was gepassioneerd over borgen en kon er zeer uitgebreid over vertellen. Het manuscript is helaas zoekgeraakt bij de Groninger Archieven.
De Groninger borgen behoren tot de meest iconische gebouwen in de Ommelanden. En van ‘upstairs’ tot ‘downstairs’ zijn het verzamelplaatsen voor bijzondere verhalen. Over landontginning en infrastructuur, bestuur en macht, oorlog en vrede, pracht en pronk, geborgenheid maar ook buitensluiting. Van de ruim honderd die er ooit stonden, staan er nog zestien. In de een herkennen we nog het 13e-14e eeuwse steenhuis dat bescherming bood. In de ander de rijkdom en status uit later eeuwen. Van verdwenen borgen vinden we nog contouren terug in het landschap, zoals de borgklip, grachten en singels van de borg Harssens, met een eindje verderop in het land nog resten van een oudere borg. Het zijn zoals Jaap Stienstra dat noemde: musea voor abstracte waarden. Want wat er in en rond de gebouwen werd gedaan, met het land, de gereedschappen, kristal, porselein, zijde, zilver: daarmee werd een cultuur levendig gehouden die adembenemend was. Welsprekendheid, muziek, poëzie, dans… De podia hiervoor, ofwel de prachtige interieurs, verzamelingen en omringende parken zijn tegenwoordig van ons allemaal. Bronnen van inspiratie voor wie ervoor openstaat!
De lezing is inmiddels volgeboekt. U kunt zich niet meer aanmelden, helaas.
Misschien tot de volgende lezing in Museum Møhlmann.
OVERZICHT FRANSEMA-LEZINGEN
Vissen rond de Floem
A. Hoft
1990 – eerste Fransema-lezing
Het land van Fransema
C. de Ranitz
1991 – tweede Fransema-lezing
Wapens in het land van Fransema
J.A. de Boo
1993 – derde Fransema-lezing
Justitia, waar is uw blinddoek
Dr. G.S. Overdiep
1994 – vierde Fransema-lezing
De taal als monumentaal bezit
H.J.L. Vonhoff
1995 – vijfde Fransema-lezing
Ekke Fransema, de Gouden Leeuw, 't Vergeten Boek en 't Aaierdoppie
Siemon Reker
1997 – zesde Fransema-lezing
Palma sub pondere
Dr. Ph. M. Bosscher
1998 – zevende Fransema-lezing
Hoe oud is Appingedam?
E. van der Werff
1999 – achtste Fransema-lezing
Alles vooruitgang... de stad Appingedam in verval
M.G.J. Duijvendak
2000 – negende Fransema-lezing
Land in water, water in land
A. van Hal
2001 – tiende Fransema-lezing
Romeins recht en inheems recht
Prof. Dr. J.H.A. Lokin
2002 – elfde Fransema-lezing
Nicolaïkerk Appingedam, ontmoetingsplaats voor kerk en cultuur
R. Wobbes
2004 – twaalfde Fransema-lezing
Bronsmotoren, een wereldwijd product
J. Vegter
2004 – dertiende Fransema-lezing
Heerlickheyden in het land van Fransema
Prof. Dr. F.C.J. Ketelaar
2005 – veertiende Fransema-lezing
Onbekend
Onbekend
2006 of 2007 – vijftiende Fransema-lezing
Tussen twee grijpgrage vogels: burgers en herenboeren in de Renaissance
Otto S. Knottnerus
2008 – zestiende Fransema-lezing
De betekenis van de Duitse Joden voor stad en provincie Groningen
Stefan van der Poel
2009 – zeventiende Fransema-lezing
Architectuur rond 1900
Cynthia Heinen
2011 – achttiende Fransema-lezing
Museum Møhlmann in Appingedam
Trudy de Lange
2013 – negentiende Fransema-lezing
De cultuur van dood en begraven
Reint Wobbes
2015 – twintigste Fransema-lezing
Vroeg-middeleeuws grafritueel in het Groningerland
Egge Knol
2025 – eenentwintigste Fransema-lezing